RSS

İslamoğlu Tef. Ders. NÎSA SURESİ (055-079)(32)

22 Nis

231“Euzü Billahi mineş şeytanir racim”

BismillahirRahmanirRahıym

Sevgili Kur’an dostları dersimize Nisa suresinin 55. ayeti ile devam ediyoruz. Geçen dersimizde hatırlayacağımız gibi Yahudileşen İsrail oğullarının Allah’ı ve resulünü, elçisini bırakıp Tağut’a ve Cipt’e, yani şeytani güçlere ve bir takım evhamii vehmi güçlere boyun eğdiklerini, onların hukukuna teslim olduklarını. Yüreklerinde bir başka güce inanırken hayatlarındaki problemleri şeytani güçlere çözdürmeye kalktıklarını ifade etmiş ve bundan dolayı da Allah’ın lanetini, yani rahmetinden dışlanmayı hak ettiklerini ayette işlemiştik. Şimdi kaldığımız yerden bu konunun devamı olan ayetle devam ediyoruz.

55-) Feminhüm men amene Bihî ve minhüm men sadde anhu ve kefa Bi cehenneme se’ıyra;

 

Onun için onlardan kimi ona iman etmekte, kimi de ondan meneyletmekte, ona da Cehennem alevi elvermektedir. (Elmalı)

Onlardan bazısı Onda olana iman etti ve onlardan bir kısmı da Ondan yüz çevirdi. Onlara cehennemdeki sair (kendilerini içten ve dıştan yakacak ateş) yeterlidir. (A.Hulusi)

Feminhüm men amene Bihî aralarında, yani Yahudileşen İsrail oğullarının arasında ona inananlarda vardı.

O hemen bir üstteki ayeti kerimede imanın atası olarak, Resulallah’ı kabul etmemekte direnen Yahudilere örnek olarak gösterilen İbrahim Peygamber. Yani şu denmekte. Ey Yahudileşen İsrail oğulları, siz İbrahim peygamberin peygamberliğini ve mesajını kabulleniyorsunuz. Ki burada o ifade ediliyor. Feminhüm men amene Bihî aralarında İbrahim’e inananlar vardı. En azından Yahudiler içerisinde bir kısmı Hz. İbrahim’in hem peygamberliğine, hem de mesajına iman ediyorlar imiş.

İşte bu inançtan yola çıkarak Kur’an, onları çelişkiye düşmemeye çağırıyor. “Atasının getirdiği, babası İbrahim’in getirdiği mesaja inanıyorsunuz da, onu kendisine çıkış noktası olarak alan ve “Ben İbrahim’in bir devamıyım.” Diyen Muhammed A.S. ın mesajını neden inkar ediyorsunuz.” Diyor Kur’an.

ve minhüm men sadde anhu Ondan yüz çevirenler de vardı Yahudileşen İsrail oğulları arasında. ve kefa Bi cehenneme se’ıyra; Onlara kavurucu bir ateş olarak cehennem yeter.

Demek ki İbrahim peygamberden gelen iki kol, iki nübüvvet kolu. Birinci kol; Musa peygamber. Ve ondan öte İsa peygambere dayanan İshak kolu, Yakup kolu, Öbürü ise İsmail peygamberden Resulallah’a dayanan ikinci kol.

Bu iki kolun kendisinde birleştiği şahıs İbrahim peygamber. Dolayısıyla mesajınızın kökeni aynı, mesajınızın kaynağı aynı, Aynı kaynaktan gelen mesajı nasıl inkar ediyorsunuz dediği gibi, aynı zamanda bir iç çelişkiye de dikkat çekiyor Kur’an. Siz daha İbrahim’e olan tavrınızı netleştirmemişsiniz. Bir kısmınız ona iman ederken, hala bir kısmınız onu inkar ediyorsunuz. Kaldı ki Muhammed’e olan tavrınızı netleştiresiniz, der gibidir adeta.

56-) İnnelleziyne keferu Bi ayatina sevfe nusliyhim nara* küllema nedıcet cüludühüm beddelnahüm cüluden ğayreha liyezûkul azâb* innAllahe kâne Aziyzen Hakiyma;

 Şüphesiz âyetlerimizi tanımayan kâfirler, muhakkak ki biz onları yarın bir ateşe yaslayacağız, derileri piştikçe azabı duysunlar diye kendilerine tebdilen başka deriler vereceğiz; çünkü Allah izzetine nihayet olmayan bir hakîm bulunuyor. (Elmalı)

Muhakkak ki (Esmâ’nın açığa çıkışı olan hakikatlerindeki) işaretlerimizi inkâr edenleri, ateşte yakacağız. Azabı daha fazla hissetmeleri için derileri (dışsal bağlılıkları dolayısıyla) yandıkça yerine yeni deriler (dışsallıklar) oluşturacağız. Muhakkak ki Allâh Aziyz’dir, Hakiym’dir. (A.Hulusi)

İnnelleziyne keferu Bi ayatina sevfe nusliyhim nara ayetlerimizi inkarda direnenleri zamanı gelince ateşe mahkum edeceğiz. Zamanı gelince..!

Ayeti inkar sadece ilahi kelamı inkar anlamını taşımaz. Aynı zamanda ilahi kelamın farklı versiyonları olan kainat ayetinin ifade ettiği hakikatleri, Ayat-ı insanın ifade ettiği hakikatleri ve ayat-ı hadisatın, yani olayların ifade ettiği hakikatleri inkar da dolaylı yoldan bu alana girer.

küllema nedıcet cüludühüm ve derilerinin her yanıp soyulmasında, beddelnahüm cüluden ğayreha liyezûkul azâb derilerini değiştireceğiz ki Allah’ın azabını tüm şiddeti ile tatsınlar.

Bu çok şiddetli ifadeler. Bu insanın tüylerini diken diken eden ifadeler, aynı zamanda cehennem azabının, Allah’ın insana olan muhabbetine ihanet etmenin karşılığı olan cehennem azabının sürekliliğine delalet eder. Yani şöyle diyemez kimse mantık yürüterek; Bu dünyada ki fiziki kuralları esas alarak insan bir kez yanar canım diyemez. Onun için oradaki yanışın bu ayetten yola çıkarak ısrarla söyleye biliriz ki oradaki yanışın dünyada ki yanma ve yakma ile herhangi bir ilintisi, ilişkisi, benzerliği yok. Çok farklı bir yanma. Çok farklı bir azap, çok farklı bir cezalandırma yöntemi oldıuğu bu ayetten ortaya çıkıyor.

[Ek bilgi; «RUH», yani halogramik mikrodalga beden, Güneşin içine gittiği zaman, oradaki yüksek radyasyonun etkisiyle deforme olur, eğrilir, büzülür, yanar(!), fakat yok olmaz!.. Bunun misâli, rüyada, bedeninin ezilip-büzülmesi, kırılması, yaralanması, parçalanması ertesinde yeniden yaşamına aynen devam etmesidir…

İşte «cehennem» denen Güneşin (1) içindeki yaşantıda da, dalga beden tahrip olur, ezilir, uzar, genişler, yassılaşır, yıpranır, yanar ve akabinde eski hâline döner… ve bu durum tekrar tekrar sürer gider…

**(1) Bu konudaki hadisler ve bilgiler “İNSAN ve SIRLARI” isimli kitabımızda tetkik edilebilir. A. Hulûsi) ]

 

innAllahe kâne Aziyzen Hakiyma; Şüphesiz Allah kudret ve hikmet sahibidir. Yücelik ve hikmet sahibidir.

 

57-) Velleziyne amenû ve amilus salihati senüdhılühüm cennatin tecriy min tahtihel enharu halidiyne fiyha ebeda* lehüm fiyha ezvacün mütahheretün, ve nüdhılühüm zıllen zaliyla;

 

İman edip Salih işler yapan müminlere gelince bunları altından ırmaklar akar Cennetlere koyacağız: içlerinde ebedî kalmak üzere onlar, kendilerine orada temiz, gayet temiz zevceler var, hem onları sayeban edecek bir sayeye koyacağız. (Elmalı)

İman edip, bu imanın gereği davranışlar ortaya koyanlara gelince; onları altlarından ırmaklar akan cennetlere dâhil edeceğiz. Onlarda sonsuza dek yaşarlar. Orada onlara (şeytaniyetten) arınmış eşler vardır. Onları gölgenin gölgesine (her türlü yakıcı – rahatsız edici şartlardan uzak ortama) sokacağız. (A.Hulusi)

 

Velleziyne amenû ve amilus salihat Şimdi projektörlerini müspet tarafa döndürdü Kur’an menfi olandan. Yani Muhammed AS. ümmetine; “Ey ümmeti Muhammed, siz de Ümmeti Musa gibi Yahudileşmeyin.” Dedikten sonra doğrudan müminlere döndürdü ve onlara hitap ederek;Velleziyne amenû ve amilus salihati Fakat iman edip Salih amel işleyenler, senüdhılühüm cennatin tecriy min tahtihel enhar içlerinden ırmaklar akan cennetlere koyacağız onları.

Aslında bu ayet doğrudan İsrail oğulları içerisinde bu vasfı taşıyanlara da hitap ediyor. Onları da kapsıyor. Yani Kur’an ın sistematiğinde süpürücülük yoktur. Hiçbir inancı kökten süpürüp atmaz, kökten süpürüp almaz, ayıplar. Hakkı batıldan, aynı pirinci taştan ayıklar gibi ayıklar.

halidiyne fiyha ebeda Orada, yani cennette ebediyen kalacaklar. lehüm fiyha ezvacün mütahheretün orada onlar tertemiz eşlere sahip olacaklar. Eşlere, sadece erkekler hanımlara değil. Eşlere. Eş karşılıklıdır. Tek taraflı değildir. Onun için ezvac ne müennestir, ne müzekker. İkisi birden girer. Ezvac denilince hem kadına göre erkek, erkeğe göre kadın anlaşılır Arap dilinde.

ve nüdhılühüm zıllen zaliyla; Ve yine onları muhteşem bire gölgede, gölgelendireceğiz.

zıllen zaliyla aslında literal manası gölge demektir. Müthiş bir, muhteşem bir gölge demektir. Ama Ragıp el Isfahani’nin bu kelimenin mecazına getirdiği anlam çok daha güzel ve farklı. O da muhteşem bir mutluluk, sonsuzca bir saadet vereceğiz onlara. Çünkü Arap muhayyilesinde, yaz sıcaklarının 50 – 55 derece olduğu bir iklimde, o sıcakta bir insana sunulacak en ideal ikram, harika bir gölge idi. Onun için o insanlara olan bu kelamı ilahi de o kültürün anlayabileceği bir örnekten yola çıkıyor ve mutluluğu bu kelimelerle ifade ediyor. Sanırım kuzey kutbundaki insanlar da yaşasaydı birinci muhatapları onlar olsaydı o zaman da bu cümle onlara ideal bir güneş vereceğiz,

muhteşem bir günlük güneşlik hava vereceğiz  derdi. Onun için biz bunu anlarken, algılarken mutluluk biçiminde algılamakla Ragıb’ın da yardımıyla doğru algılıyoruz.

58-) İnnAllahe ye’muruküm en tüeddül emanati ila ehliha ve izâ hakemtüm beynenNasi en tahkümü Bil’adl* innAllahe ni’ımma ye’ızuküm Bihi, innAllahe kâne Semiy’an Basiyra;

 

Haberiniz olsun ki Allah size şunları emrediyor: Emanetleri ehline veresiniz ve insanlar arasında hükmettiğiniz vakit adaletle hükmedesiniz, hakikat Allah size ne güzel vaaz veriyor, şüphesiz ki Allah semi’, basır bulunuyor. (Elmalı)

Muhakkak ki Allâh emanetleri ehillerine vermenizi ve insanlar arasında âdil olarak (herkesin hakkını vererek) hükmetmenizi emreder. Muhakkak Allâh bununla size ne güzel öğüt veriyor. Kesinlikle Allâh Semi’dir, Basıyr’dir. (A.Hulusi)

 

İnnAllahe ye’muruküm en tüeddül emanati ila ehliha Kur’an yukarıda Yahudileşen İsrail oğullarından söz etti. Hemen sonra müminlere hitap etti ve bir probleme, sosyal, toplumsal bir probleme parmak basıyor şu ayette. Yani bir toplumsal çözülmenin sebebi nedir. İşte onun cevabı bu ayet. İnnAllahe ye’muruküm en tüeddül emanati ila ehliha Allah size emanet edilen şeyleri mutlaka ehline vermenizi emreder.

Bu ayetin iniş nedeni olarak gösterilen olay şöyle;

Osman bin Talha cahiliye döneminden beri Kâbe’nin anahtarını taşımakla görevli olan ailenin son üyesi. Bu aynı zamanda bir şeref. Bölge Arapları içerisinde bir izzet.

Mekke’nin fethi günü Kâbe’de namaz kılmak istediğinde Hz. Osman bin Talha dan anahtarı ister. Osman Bin Talha eğer Resulallah olduğuna inansaydım, bilseydim verirdim der. Ama Hz. Ali kolunu kıvırır ve anahtarı alır. Resulallah Kâbe’de namaz kılarlar, namazdan sonra Resulallah’ın amcası Abbas, sikaye şerefi kendisinde bulunan, yani hacıları sulamak şerefi kendisinde bulunan bu zat, aynı zamanda Kâbe anahtarının da taşıma şerefinin de kendisinde bulunmasını arzu eder, anahtarın kendisine verilmesini ister. Ama Resulallah anahtarı yine eski sahibine Osman bin Talha’ya iadesini ister ve bu durum üzerine Osman bin Talha İman eder. Allah’a teslim olur.

Böyle bir olay anlatılır. Tabii ki bu olayla sınırlandırılamaz bu ayetin umumi ve evrensel mesajı. Hele bu ayetin mesajı. Öyle müthiş, öyle evrensel mesajı var ki hayatımızın her alanına hitap eden bir ayet.

Emanet, nedir emanet? Her şey. Kelimenin tüm çağrışımıyla sorumluluğun her türü emanettir. Babalık bir emanettir, annelik bir emanettir, yöneticilik bir emanettir, dahası, insan olmak bir emanettir. Ki hatırlayın ayeti kerimeyi,

İnna aradnel emanete ales Semavati vel ‘Ard Ahzap/72

Biz emaneti yerlere göklere dağlara sunduk, takdim ettik. İşte o zaman;

 

vel cibali feebeyne en yahmilneha ve eşfakne minha ve hamelehel İnsan.

Bunlar emaneti üstlenmekten kaçındılar. Bu emanetin ne olduğu konusunda çok yorumlar yapılmış olmakla birlikte, bendeniz bu emanetin insanlık olduğunu yani irade olduğunu düşünüyorum. İradeyi dağlar ve yerler ve gökler kabullenmezken insan kabullenmiyor. İşte emanet bu. İnsanlık bir emanettir. Ve tabii onun olgunlaşması için yapılabilecek her şey bir emanet. Tüm sorumluluklar bir emanettir. Tabii buradaki emanetin daha özel manada kullanıldığını hemen sonraki cümleden anlıyoruz. Nedir o da;

ve izâ hakemtüm beynenNasi en tahkümü Bil’adl Ve insanlar arasında hüküm verecek olursanız, adaletle hüküm vermenizi emreder Allah. Demek ki emanetin burada ki özellikle birincil anlamı yönetimle ilgili olanı, Hükümle ilgili olanı. Toplum içerisinde yönetim sorumluluğu üstlendiğiniz her makam sizin için mahza bir emanettir. Yani emaneti makam ve mevki de diyebilirsiniz.

Patronsanız, işçiniz size emanettir. Baba iseniz, evladınız, anaysanız evladınız size emanettir. Yöneticiyseniz halkınız size emanettir. Eğer servet sahibiyseniz, servet size emanettir. Can taşıyorsanız canınız, mal taşıyorsanız malınız, şöhret taşıyorsanız şöhretiniz, ilim sahibiyseniz ilminiz emanettir. Ama buradaki, kullanım öncelikle ve özellikle yönetimle ilgili bir emanete dikkat çekiliyor.

Yine Ayeti kerimede neden Yahudileşen İsrail oğullarından söz eden bir ayetin, bir pasajın ardından emanetle ilgili böyle bir pasaj gelmiş derseniz, benim buna vereceğim cevap; Demek ki Müslüman İsrail oğullarının Yahudileşmesinde ki büyük paylardan biri emanete ihanet etmeleri, yönetime layık olmayan insanları getirmeleri ve layık olmayan insanları seçip onların eline yönetimlerini emanet etmeleri idi.

İşte onların, İsrail oğullarının Yahudileşmesini hızlandıran faktörlerin belki sosyal ve çevresel faktörlerin en büyüklerinden biri bu idi ve bunu bu ümmete rabbimiz hatırlatıyor ve siz yönetim emanetine ihanet etmeyin. Çünkü yönetim ilmi, yani siyaset aslında. Siyaset yönetme sanatıdır. Yönetme sanatını layık olmayana, emanete ihanet edecek olan ellere teslim etmeyin gibi bir anlam da çıkarılabilir tabii ki. Devam ediyoruz;

innAllahe ni’ımma ye’ızuküm Bih Allah size ne de güzel öğüt veriyor. innAllahe kâne Semiy’an Basiyra; zira Allah her şeyi iştendir, her bir şeyi görendir.

59-) Ya eyyühelleziyne amenû etıy’ullahe ve etıy’urRasule ve ülil emri minküm* fein tenaza’tüm fiy şey’in ferudduhu ilAllahi verRasuli in küntüm tu’minune Billahi vel yevmil ahır* zâlike hayrun ve ahsenü te’viyla;

 

Ey o bütün iman edenler! Allaha itaat edin, Peygambere de itaat edin sizden olan ulülemre de, sonra bir şeyde nizaa düştünüz mü hemen onu Allaha ve Resulüne arz ediniz: Allaha ve Âhiret gününe gerçekten inanır müminlerseniz.. O hem hayırlı hem de netice itibarıyla daha güzeldir. (Elmalı)

Ey iman edenler! Allâh’a itaat edin, Rasûle itaat edin ve sizden Ulül Emr’e de (Hakikat ve Sünnetullah bilgisine sahip olarak hüküm verme yetisine sahip olana)… Bir şey hakkında anlaşmazlığa düştüğünüz takdirde -şayet Allâh’a ve gelecekte yaşanacak sonsuz sürece iman ediyorsanız- onu Allâh’a ve Rasûlüne döndürün… Bu hem daha hayırlı ve hem de tevil olarak (işin aslına, uygunluğuna ulaşma bakımından) daha güzeldir. A.Hulusi)

 

 

Ya eyyühelleziyne amenû siz ey iman edenler, etıy’ullahe ve etıy’urRasule ve ülil emri minküm Allah’a, peygamberine, peygambere daha doğrusu. Ve aranızdan kendilerine otorite emanet edilmiş olanlara itaat edin.

Emanet ayetinin hemen ardından böyle bir ayet gelmesi de biraz önceki yorumumu destekliyor. Allah’a, peygambere ve aranızdan kendilerine otorite emanet edilmiş olanlara itaat edin.

Aslında; Ve ulil emr-i minküm ibaresinin farklı biçimlerde anlaşıldığı tefsirlerden görülüyor. Ki İbn. Abbas’a dayanan bir rivayette; sizden olan emir sahipleri, aranızda kendilerine otorite tevdi edilenlerden maksadın alimler olduğu söylenir. Lakin ayetin siyak ve sibakı, iç ve dış bağlamı göz önüne alındığında bu mana uzak gözüküyor bana.

Otoriteyi birine emanet etmek, bu ayet neden söz ediyor derseniz, açık. Hak ve sorumluluklardan söz ediyor. Hak ve sorumluluklardan. Allah’a itaat mutlak itaattir. Bunda kimsenin tereddüdü yok. Resule itaat mukayyet itaattir. Allah’tan dolayı Resule itaat edilir. Çünkü;

Men yutı’ırRasule fekad etaAllah Nisa/80

Resulüne itaat eden Allah’a itaat etmiş olur da onun için. Niçin? Çünkü Resulü seçen Allah’tır. Seçilene itaatsizlik seçene itaatsizlik anlamını taşır da onun için. Mustafa dır peygamberler. Yani, seçilmiştir. Allah’ın seçimine isyan Allah’a isyandır. Onun için dolaylıdır peygambere itaat. Doğrudan değildir. Doğrudan, dolaysız ve mutlak itaat Allah’a dır.

Üçüncü itaat edilmesi gereken mercii ise burada; ve ülil emri minküm aranızda kendilerine otorite emanet edilenler diyor. İşte burada problem var. Kim bunlar ve bu itaatin derecesi nedir. O halde eğer resule bile itaat mutlak değil mukayyetse, aranızda kendilerine yönetim emanet edilenlere itaat, haydi haydi mukayyettir. Ne ile kayıtlıdır, neyle sınırlıdır? Eğer Allah a ve Resulüne itaat ediyorlarsa onunla sınırlıdır.

Bu önemli bir ilke. Bu işte çerçeveyi belirliyor. Kaldı ki Resulallah’ın bu konuda söylediği söz gerçekten tüm tartışmayı kesecek mahiyette. Nedir o? Allah’a isyan hususunda kula itaat yoktur. La ta ate fil masiyye Allah’a isyanda kula itaat olmaz. Kim olursa olsun. Onun için meşhur ve sahih bir haberde Resulallah bir müfrezeyi bir komutanla birlikte yolluyor. O komutan bir ateş yakıyor, askerlerin kendisine olan bağlılığını denemek için askerlerine ateşe girmelerini emrediyor. Tabii tutmuyorlar. Resulallah onu komutan atadığı halde.

 

Dönüp geldiklerinde olay Resulallah’a anlatılıyor. Resulallah’ın tepkisi aynen şu;

 

– Girselerdi ebediyen çıkamazlardı.

 

Ateşten ebediyen çıkamazlardı. Yani cehenneme girmiş olurlardı. Böyle bir itaat olmaz ki. Bu itaat itaat değil. Yani Resulallah atamış olsa da o komutanı. Onun için itaatlerin ne ile sınırlılığı da burada gözüküyor. Salim akılla ve selim doğru nakille. Mütevatir nakille. Onun için buradaki itaatin sınırı elbette ki açık.

 

Burada otoriteyi birine emanet etmek, seçmek bir haktır. Ancak itaat ise seçenin sorumluluğudur. Her hak sorumluluk ile beraber olur. Onun için otoriteyi seçmek, yönetimi ona emanet etmek, Halkın hakkıdır. Ama bir de sorumluluğu var, seçtiği otoriteye meşru işlerde tabi olmak.

 

Tabii ki seçilenin de hakkı ve sorumluluğu var. Nedir bunlar? Yöneticinin sorumluluğu, adaletle hükmetmektir. Eğer adaletle hükmetmezse ihanet etmiş olur. Kendisini seçene. Peki sorumluluğu budur. Ya hakkı nedir? Hakkı ise kendisini seçenlerden meşru zeminde itaat istemektir. Onun için haklar ve sorumluluklar karşılıklıdır.

 

Bunu sadece ülke yönetimlerinde değil, en aşağı birim olan aileye adar indirebilirsiniz. İndirgeyebilirsiniz. Ailede eşler arası ilişkide de dahi geçerlidir hak ve sorumluluklar. Çünkü o da bir emanettir ve ailede emr sahibi, ulül emr olan ailenin ulül emri de aynen bunun gibi hem hakka, hem de sorumluluğa sahiptir. Sorumluluğunu yerine getirmeden hakkını kullanamaz. Bu surenin başında;  ErRicalu kavvamune alen nisai erkekler kadınlar üzerinde koruyup kollayıcı gözetleyicidir ibaresi hem hakka, hem sorumluluğa delalet eder ve ayetin devamında her iki cinsinde karşılıklı birbirlerine hak ve sorumlulukları zaten ifade edilmiş ki, daha önce biz tefsir ettiğimiz için girmiyoruz.

Hanımları eşlerinin üzerinde gözetleyici olarak seçilen beyler, eğer evin geçimini, kendilerine sorumluluk olarak verilen evin geçimini temin etmekte acze düşüyorlarsa, buna rağmen gözetmenlikte ısrar ediyorlarsa bu sorumluluklarını yerine getirmeden haklarını kullanmaya kalmaları anlamına gelir ki zulüm olur. Onun için hak ve sorumluluk birlikte düşünülür.

fein tenaza’tüm fiy şey’in ferudduhu ilAllahi verRasuli in küntüm tu’minune Billahi vel yevmil ahır Bir hususta anlaşmazlığa düşerseniz eğer, onu Allah’a ve peygambere götürün. Tabii Allah’a ve ahiret gününe inanıyorsanız. Allah’a ve resulüne götürürsünüz..! İnanmıyorsanız problem yok sizin için diyor. Temelde daha büyük bir probleminiz olduğu için böyle tali bir konuda siz muhatap değilsiniz. Ama eğer Allah’a ve Resulüne inanıyorsanız bu kez böyle bir mecburiyetiniz var.

 

Niçin böyle bir form ile gelmiş bu ayet? Çünkü hüküm konusundaki problem, ayette ifade edilen ve bundan sonra da ifade edilmeye devam edilecek olan problemlerin muhatapları Allah’a ve Resulüne iman ettiğini söyleyen insanlar. Yüreklerinde bir otoriteye teslim olmuşlar, ama hayatlarında, kalplerinde teslim oldukları otoritenin tam zıddına gidiyorlar. Hayatlarında ki düğümleri Allah’ın dışındaki otoritelere çözdürmeye kalkıyorlar. Şeytani güçlere çözdürmeye kalkıyorlar.

 

Peki neden böyle olur diye bir soru sormak lazım ama burada öncelikle şu ibareye dikkatinizi çekmek isterim;

 

ferudduhu ilAllahi verRasul Allah’a ve Resulüne götür onu. Kur’an a ve sünnete demiyor, çok ilginç. Kitaba demiyor. Allah’a diyor. Şimdi buradan Kur’an ve sünnet anlaşılmaz mı? Ondan daha öte bir şey anlaşılır. Kitap diyebileceği halde doğrudan Allah’a işaret eden bu ayetin mesajının daha derin olduğunu düşünüyorum ben Allah’a ve Resulüne götürün demekle,

Kur’an a ve sünnete götürün demek arasında hem derin hem de kapsamlı bir fark var. O da vahyin sadece lafsına değil, lafzın arkasında yatan Allah’ın muradına götürün. Yani sadece ilahi kelamın kelimelerine değil, o kelimelerin arkasında ki büyük maksada, kitabın ruhuna götürün. Resulallah’ın davranışlarının sadece şekline değil, o şeklin arkasında yatan amaca götürün. Yani Allah’ın muradı, sünnetin ruhu. Adeta bendeniz öyle değil de bu formla gelmesinden bunu anlıyorum. Böyle söylenmek isteniyor gibidir ki, Gazzali’nin şu harika tespiti bu yorumu doğruluyor. Diyor ki Gazali;

– Umirna bitteeshi, la bitteşebbu.

Biz Resulallah’ın yaptığını, niçin yaptığına bakıp o nedene dayanarak yapmakla emrolunduk. Ona benzemekle değil. Bu çok önemli bir ilke. Umirna bitteeshi, la bitteşebbu.

Teeshi, usve’den gelir. Kur’an da Usvetün hasenetün diyordu zaten peygamberi tanıtırken insanlığa ve ümmete. Onun için teeshi ile emrolunduk, teşebbüh ile değil.

zâlike hayrun ve ahsenü te’viyla; Bu, Yani Allah’a ve Resulüne götürmek, Kuran’ın maksadına ve sünnetin ruhuna götürmek, işte bu hayrun ve ahsenü te’viyla en iyi seçimdir ve sonuç olarak ta en verimli olandır. Amenna ve saddakna diyoruz. Elbette ki bu en iyi seçimdir, sonuç olarak ta en verimli olandır. Çünkü İnsanlığın değişmez değerleridir İslam’ın değerleri. Dolayısıyla o değerlere yapışan kurtulur. Onun içindir ki öncekiler ne ile felaha ermişse, sonrakiler de aynı şeyle felaha erecekler diyen doğru söylemiştir.

İşte bu nedenle Allah vahyinin arkasında yatan o maksat ve büyük sebepleri, hiçbir zaman ve zemin ile kayıtlandırmamıştır. Sınırlı değildir. O maksadı iyi kavradığınızda üzerinden kaç yüz yıl geçmiş olursa olsun her çağın derdine derman olacak merhem üretirsiniz. Tabii ki sadece ne dediğinde takılıp kalmaz ne demek istedi diye de sorarsanız.

60-) Elem tera ilelleziyne yez’umune ennehüm amenû Bi ma ünzile ileyke ve ma ünzile min kablike yüriydune en yetehakemu ilettağuti ve kad ümiru en yekfüru Bihi, ve yüriydüşşeytanü en yudıllehüm dalalen be’ıyda;

 

Bakmaz mısın şunlara: o hem sana indirilene’ hem senden evvel indirilene iman ettiklerini söyler gezer kimselere? Ki o tağuta (o azgın şeytana) muhakeme olmak istiyorlar Halbuki onu tanımamakla emr olunmuşlardı, O Şeytan da onları bir daha dönemeyecekleri kadar uzak bir dalâle düşürmek istiyor. (Elmalı)

Sana inzâl olunana ve senden önce inzâl olunana iman ettiklerini sananları görmüyor musun; inkâr etmeleri emredildiği hâlde Tağut’u aralarına hakem yapmak isterler… Şeytan da onları geri dönemeyecekleri kadar uzak bir sapıklığa (şirke) düşürmeyi diler. (A.Hulusi)

 

 

Elem tera ilelleziyne yez’umune ennehüm amenû Bi ma ünzile ileyke ve ma ünzile min kablik Sana ve senden önce indirilenlere iman ettiğini zannedenlere bir baksana, yüriydune en yetehakemu ilettağut birbirlerini tağut’un, yani şeytani, güçlerin hakimiyetine çağırmakta bir sakınca görmüyorlar. kad ümiru en yekfüru Bih oysa ki onu inkar etmekle emr olunmuşlardı. Buna rağmen Allah’ın inkar etmekle emrettiği Tağut’a, şeytani güçlere, onun hakimiyetine baş eğmeye çağırıyorlar insanları.

Burada Allah’ın otoritesine alternatif diye çıkartılan tüm otoritelerin Tağut anlamına geldiğini sanırım Kur’an a aşina olan herkes biliyor. Allah’ı bırakıp ta onu otorite edinmek, yani Allah’a alternatif olarak çıkarılan bir takım şeytani güçleri, otoriteleri otorite edinmek, vahyin insanda uyandırdığı tüm iyi duyguları ortadan kaldırır.

Problem de budur. Allah bir şeyi yasaklıyorsa, ondan çıkarı yoktur Allah’ın. O halde şu soru sorulur. Bundan insanın çıkarı nedir, ya da kaybı nedir. Bu yasağı işlerse insan ne kaybeder. Bu soruyu sormamız lazım ilkesel olarak. Çünkü Allah’ın hiçbir yasaktan kazancı yoktur. Hiçbir günahtan da kaybı yoktur. O halde kimin kazancı ve kaybı vardır diye sormak lazım. Ve sonuçta insanın kazancı ve kaybı vardır, cevap budur.

O halde Tağut’a Allah’ın hükmünü bırakıp ta şeytani güçlerin egemenliğine teslim olan bir insan ne kaybeder. Diye soracak olursanız, vahyin insanda uyandırdığı tüm iyi duyguları geçersiz kılmış olur o insan. Kendisi ile olan ilişkisini zedeler. Çünkü yüreğinde Allah’a iman ediyor. Buradaki, tip o tip. Burada bir tip çiziliyor. Kime inanıyorsun deyince bu tipe, diyor ki ben Allah’a iman ediyorum. Yani sen Allah’a inanır mısın dediğinizde, bu tip şu ayetlerde işlenen tip, ben Allah’a inanıyorum diyen bir tip.

Ancak, Peki gündelik sorunlarını, hayatında bir düğüm, bir problem çıktığında kime götürürsün dediğinizde, hayır, bu küçük işleri ben Allah’a götürmem, başkalarına götürürüm diyen tip buradaki. Niçin onu yapıyor? Niçin i belli, çünkü oportünist davranıyor.Çıkarcı davranıyor. Geçici çıkarları için kalıcı saadetini feda ediyor.

Burada Allah’ı aldatamayacağı için, Allah’ın karşısında duran şeytani güçlere başvuruyor hayatındaki problemlerin çözümünde. Niçin onlara baş vuruyor? Çünkü inancıyla, yüreğinde olanla hayatında olan arasında bir mutabakat yok. Parçalanmış bir kimlikle karşı karşıyayız bu ayette. Parçalanmış bir kişilik, yırtık bir kişilik. İşte insan davranışlarının ahlaki zeminini yok eden bir durum bu.

Bunun adına Kur’an ne diyor? Nifak. Bu kimseye de münafık diyor Kur’an. İşte bu nifak’ın ta kendisi. Parçalanma, kişilik yırtılması.Kimlik parçalanması. İki ayrı kutup aynı anda hareket halinde. İnanıyor mu, inanmıyor mu. Yüreği bir başka güce inandığını söylerken, hayatında bir başka güce boyun eğiyor.

Bu bir tür trajedidir işte. Yine bu ruhsal bölünmedir. Ruhsal yırtılmadır. Ki bunun temelinde de iman ettiğine güvenmemek yatar. Güvenmediğinize zaten iman etmişte sayılmıyorsunuz. Allah’a iman ettiğini zannediyor ama, O’na güvenmediği için problemlerinin çözümünü ona götürmüyor. Başkasına götürüyor. Çünkü çıkarı ile çalışıyor o zaman.

İşte burada yırtık bir kişilik var. Parçalanmış bir kişilik. Bu ayet ona işaret ediyor. Devam ediyoruz.

ve yüriydüşşeytanü en yudıllehüm dalalen be’ıyda; Nitekim şeytanın tek arzusu, onları derin bir sapıklığa itmektir. Tabii ki şeytan da bunu istiyor. Şeytanın arzusu da bu.

Hatırlayın şeytan hiç Allah’ı inkar etmedi ki. Unutmayın, Kur’an la sabit Allah’a imanı. Şeytan hiç Allah’ı inkar etmedi ki. Şeytanın inkar problemi yok. Onun için fe bi izzetike diyor.

– Senin İzzetine şerefine yemin olsun ya rabbi. Diyor Kur’an da.

Allah’a yemin ediyor. Onun için şeytanın inkar problemi yok. Şeytanı şeytan eden inkarı değil. Ya nesi? Aynı bu problem işte. Allah’a iman ettiği halde onun çözümüne razı olmuyor. Onun çözümüne karşı duruyor. Çünkü pratik çıkarlarına aykırı görüyor onu. Onun için şeytanı şeytan eden inkarı değildir budur. Allah’ın hükmüne razı olamamasıdır. Allah’ın kendisi için en iyiyi düşündüğünü kabul edememesidir.

61-) Ve izâ kıyle lehüm te’alev ila ma enzelAllahu ve ilerRasuli raeytel münafikıyne yesuddune anke sududa;

 

Allahın indirdiği hükme gelin, Peygambere gelin denildiği vakit da onlara görüyorsun o münafıkları ki senden çekiniyorlar da çekiniyorlar. (Elmalı)

Onlara: “Allâh’ın inzâl ettiğine ve Rasûlüne gelin” denildiğinde, münafıkların senden iyice yüz çevirip uzaklaştıklarını görürsün. (A.Hulusi)

 

Ve izâ kıyle lehüm te’alev ila ma enzelAllahu ve ilerRasul Allah’ın indirdiğine ve peygambere gelin denildiğinde, raeytel münafikıyne yesuddune anke sududa; Bu münafıkların nefretle senden yüz çevirdiklerini görürsün..

Allah’a ve Resulüne gelin denildiğinde, işte bu münafıkların, Kur’an bu tipin münafık bir tip olduğunu söylüyor açıkça. İşte bu münafıkların senden yüz çevirdiklerini görürsün diyor. Bir adı da nifak olan kişilik kırılması hali, işte inancın psikolojik cephesinde açılan yaraları böyle ifade ediyor ayet.

Bunlar onulmaz yaralar. Nifak, insanın iman duvarında onulmaz yaralar açıyor. Gedikler açıyor. Yürek bir şey söylüyor, akıl bir başka şey. Kalbiyle bir şeye inanıyor, hayatı ile bam başka şey yapıyor. Vicdan, inançtan yana durur gibi oluyor, fakat iç güdüler bakıyorsunuz, pratik çıkarları gerekçe göstererek “ama”lı cümleler kuruyor. 

“Öyle de..!”, “doğrusun da”, “ama”, diyor. Yani haklı söylüyorsun, veya Allah’ haklı da, ama ne yapayım mecbur kaldım. İşte şu gerekçem vardı. Mazeret ileri sürüyor. Tam da şeytan gibi. Onun da mazeretleri vardı biliyorsunuz. Onun için yer yüzünde şeytanlaşmış hiçbir kimse mazeretsiz değildir. Şeytan olmanın bile bir mazereti varsa, her günahın, her isyanın da bir mazereti vardır. Ama bu mazeretlerin tümü meşru mazeret değildir. Allah’ın kabul etmeyeceği mazerettir. Ve la maazira, mazeret yok der onun için cenab-ı hak Kur’an da. Evet, devam ediyoruz. Bu amalı cümleler nasıl kuruluyor.

62-) Fekeyfe izâ esabethüm musıybetün Bi ma kaddemet eydiyhim sümme cauke yahlifune Billahi in eredna illâ ıhsanen ve tevfiyka;

 

Ya ellerinin yaptığı yüzünden başlarına bir musıbet geldiği zaman nasıl? sonra gelmişler de sana «billâhi muradımız sırf bir iyilik yapmak ve ara bulmaktan ibaret idi» diye yemin ediyorlar. (Elmalı)

Nasıl da, elleriyle yaptıkları yüzünden kendilerine musîbet geldiğinde, hemen “Billahi bizim iyilikten ve tevfikten başka amacımız yoktu” derler. (A.Hulusi)

 

Fekeyfe izâ esabethüm musıybetün Bi ma kaddemet eydiyhim fakat önceden ortaya koydukları eylemler sonucunda başlarına kötü bir netice gelince, ne olacak onların hali. Rabbimiz bu soruyu soruyor. Bu eylemleri dolayısıyla başlarına kötü bir sonuç gelince halleri ne olacak. Yani burada, Kur’an ın her tarafında sık sık tekrarlanan şu ima yine tekrarlanıyor.

“Başınıza gelecek sonuçlar, sizin kazandıklarınızdır.”

Onun için kötü sonuçların tamamında sizin eyleminizin izi vardır. Bu söylenmek isteniyor. Tercih size aittir deniliyor yani. Eğer kötü bir akıbeti kabulleniyorsanız, o akıbeti celbedecek kötü eylemlere devam edin. Yok eğer gelmesin istiyorsanız şimdiden tedbirinizi alın ve vazgeçin deniliyor.

İnsan eylemi ile Allah’ın bu eylemleri sonucunda ki takdiri arasında doğrudan bağ olduğu vurgulanıyor. Bu çok önemli. Yeryüzündeki hiçbir belanın, toplumsal hiçbir çözülmenin, hiçbir sosyal yaranın, hastalığın, aslında insanların eylemlerinden bağımsız oluşmayacağı vurgulanıyor burada.

sümme cauke yahlifune Billahi in eredna illâ ıhsanen ve tevfiyka; Sonra sana gelecekler, Allah adına yemin edecekler, ama, diyecekler. Ama..! Bizim amacımız sadece iyilik yapmak ve uyum sağlamaktı. Amalı cümleler kurarlar dedim ya. Münafıkların bile kendilerince münafıklıklarına bir gerekçesi var.

– İyi ama içimizdekini söyleseydik de toplumda sivrilik mi yapsaydık. Uyum gösterdik, kötümü ettik..!

Münafıklığın gerekçesini görüyor musunuz ne kadar tumturaklı, kötümü ettik canım..! Uyum sağladık. Uyumu bozmadık genel renge aykırı davranmadık. Her ne kadar içimizin rengi o değilse de dışımıza sentetik bir renk sürdük sizin renginizden.

Topluma uyum gerekçesi ile iki yüzlü davranmayı reddediyor Kur’an. Böyle bir gerekçeyi kabul etmiyor.

63-) Ülaikelleziyne ya’lemullahu ma fiy kulubihim fe a’rıd anhüm ve ızhüm ve kul lehüm fiy enfüsihim kavlen beliyğa;

Onlar öyle kimseler ki kalpleriniz de olanı Allah bilir, onun için sen onlara aldırma da kendilerine vazet ve nefisleri hakkında kendilerine beliğ müessir söz söyle. (Elmalı)

İşte onlar, Allâh’ın kalplerindekini bildiği kişilerdir. Onun için sen söylediklerine aldırma ve onlara öğüt ver ve nefsleri hakkında içlerine işleyecek açıklıkta söz söyle. (A.Hulusi)

 

Ülaikelleziyne ya’lemullahu ma fiy kulubihim Ama Allah onların kalplerinde ki her şeyi bilir.

Burada tüm münafıklara, vicdanlarının ta derinliklerinde yatan o asli sesi dinlemeleri çağrısı yapılıyor.

fe a’rıd anhüm ve ızhüm ve kul lehüm fiy enfüsihim kavlen beliyğa; Şu halde onları kendi hallerine bırak. Onlara öğüt ver. Onlara içine düştükleri durumu net bir biçimde açıkla. Hangi durum o, nifakın, psikolojik ve sosyal anatomisini çiz onlara. Münafıklığın ne korkunç bir yürek hastalığı olduğunu söyle onlara. İçine düştükleri bu çelişkili durumu iyice açıkla. Güvensizlik ve tutarsızlığın kendilerini ne hallere düşürdüğünü açıkla onlara. Kendilerini Allah’a olan güvensizliklerinin kimliksiz ve kişiliksiz, daha doğrusu çift kişilikli, iki yüzlü ya da daha beteri, 2yüz yüzlü ettiğini söyle onlara.

64-) Ve ma erselna min Rasulin illâ li yüta’a Bi iznillah* ve lev ennehüm iz zalemu enfüsehüm cauke festağferullahe vestağfere lehümür Rasulü levecedullahe Tevvaben Rahıyma;

 

Biz her hangi bir Peygamberi gönderdikse mahzâ Allahın izni ile itaat edilmek için gönderdik, eğer onlar nefislerine zulmettikleri zaman sana gelseler de günahlarına mağfiret dileseler, Peygamber de kendileri için istiğfar ediverse idi elbette Allah’ı tevvab, rahîm bulacaklardı. (Elmalı)

Biz her Rasûlü, kendilerine Allâh’ın izniyle itaat edilmeleri için irsâl ettik. Eğer onlar nefslerine zulmettiklerinde sana gelselerdi de Allâh’tan bağışlanma niyaz etselerdi, Rasûl de onlar için istiğfar dileseydi, elbette Allâh’ı Tevvab ve Rahıym bulacaklardı. (A.Hulusi)

 

 

Ve ma erselna min Rasulin illâ li yüta’a Bi iznillah zira biz her peygamberi, yalnızca Allah’ın izni ile kendilerine itaat olunsunlar diye gönderdik.

ve lev ennehüm iz zalemu enfüsehüm cauke festağferullah eğer onlar kendilerine kötülük ettikten sonra sana gelip de Allah dan af dileselerdi, vestağfere lehümür Rasul ve peygamberde onların affı için Allah’a yalvarsaydı, dua etseydi, levecedullahe Tevvaben Rahıyma; Kesinlikle Allah’ı, tevbeleri kabul etmeye hazır ve rahmeti bol olarak bulacaklardı. Ama bunu yapmadılar. Allah’ın kapısına gelip de; Biz suçluyuz diye itirafta bulunmadılar.

Şeytanla Adem’in rollerini hatırlayın. Problem hata etmeleri değildi. İnsan hata eder, “El insan yu’rafu bi’n-nisyan.”, insan unutur, İnsan kimliğini unutabilir. İnsan özünü unutabilir. Mümkündür. Ama, Adem de hata etti. Şeytan da. Fakat şeytanı şeytan eden hata etmesi değildi, hatasını savunmasıydı. Adem adam edende hatasını itiraf etmesiydi.

Onun için gelselerdi, Allah’ın kapısına boyun bükselerdi ve deselerdi ki; “Biz ettik ya rabbi, sen etme..! Biz zayıfız, sen güçlüsün. Biz yenildik iç güdülerimize, sen güçlendir bizi ya rabbi.” Deselerdi..! Allah’ı çok şefkatli çok merhametli ve tevbeleri kabul edici bulacaklardı ama yapmadılar diyor Kur’an. Bunu yapmadılar.

Yine ayetteki dikkatinizi çekeceğim bir nokta, zamir metaforu. Bakınız biz diyor ayette, Allah diyor, O diyor. Üçü de Allah’a giden üç ayrı ibare. Üç ayrı lafız. Allah’ın bir şahıs olmadığını göstermek içindir bu işte. Allah bir şahıs değildir. Onun için insanoğlunun diline indirgenemez. Dil aciz kalıyor Allah’ı ifade de o sebeple aynı ayet içerisinde farklı zamirlerle farklı lafızlarla Allah’a işaret ediliyor. Çünkü O bir şahıs değildir ki, O’nun bir şahıs zamiri, standart bir şahıs zamiri olsun.

65-) Fela ve Rabbike la yu’minune hatta yühakkimuke fiyma şecera beynehüm sümme la yecidu fiy enfüsihim haracen mimma kadayte ve yüsellimu tesliyma;

 

Yok, yok rabbine kasem ederim ki onlar aralarında çıkan çapraşık işlerde seni hakem yapıp sonra da verdiğin hükümden nefislerinden hiç bir darlık duymaksızın tam bir teslimiyetle teslim olmadıkça iman etmiş olmazlar. (Elmalı)

Öyle değil! Rabbine yemin olsun ki, onlar aralarında çıkan anlaşmazlıklarda seni hakem kabul edip, sonra da verdiğin hükme, içlerinde hiçbir sıkıntı (itiraz) duymadan tam bir teslimiyetle teslim olmadıkça, iman etmiş olmazlar. (A.Hulusi)

Fela ve Rabbike la yu’minune hatta yühakkimuke fiyma şecera beynehüm Rabbine and olsun ki aralarında tartıştıkları her konuda seni hakem yapmadıkça, ayet devam ediyor;

sümme la yecidu fiy enfüsihim haracen mimma kadayte ve yüsellimu tesliyma; sonra da senin hükmüme, içlerinde hiçbir tereddüt, hiçbir kuşku duymadan, taşımadan tam bir teslimiyetle uymadıkça, gerçekte iman etmiş olamazlar. Yani iman etmiş sayılmazlar. Kendilerini mümin olarak niteleyebilirler, bunun çok fazla önemi yok. Sizin ne olduğunuzu ifade etmeniz değil, Allah’ın sizin ne olduğunuzu belirlemesi önemli. Sizin kendiniz hakkında ne dediğiniz değil, Allah’ın sizin hakkınızda ne dediği önemli. Siz Allah’a göre de müminler sınıfına giriyor musunuz. Çünkü müminliğin ölçüsünü siz belirlemiyorsunuz. Siz belirleseydiniz yeryüzünde insan sayısınca müminlik ölçüsü çıkardı ortaya, Allah belirliyor. Onun için Allah’a göre siz nesiniz bu çok önemli. Allah işte burada da o sınırı çiziyor.

Bu ayetin modern muhataplarına mesajı şu; Her türlü şüphe ihtimalinden uzak bir kesinlik taşıdıkları takdirde, peygamberin uygulamalarına uymanın da hukuki zorunluluk ifade ettiği bu ayet bunu açık bir biçimde bize veriyor. Yani her türlü şüphe ihtimalinden uzak bir kesinlik ifade ediyorsa peygamberin uygulamaları, o bir mümin için hukuki, kendisine itaat edilmesi gereken hukuki bir normdur, ölçüdür. Bu ayet buja da işaret etmektedir.

66-) Ve lev enna ketebna aleyhim enıktülu enfüseküm evıhrucu min diyariküm ma fealuhü illâ kaliylün minhüm* ve lev ennehüm fealu ma yuazune Bihi lekâne hayren lehüm ve eşedde tesbiyta;

 

Eğer onlara nefislerinizi öldürün veya «diyarınızdan çıkın» diye yazsa idik pek azından maadası onu yapmazlardı, fakat kendilerine vaaz olunanı yapsalardı elbette haklarında çok hayırlı ve payidar kılmak itibariyle de en sağlam bir hareket olurdu. (Elmalı)

Eğer onların üzerine “nefslerinizi öldürün” (Allâh uğruna ölümü göze alıp ölün) veya “yurtlarınızdan çıkın” diye yazsaydık, pek azı dışında, bunu yapamazlardı. Eğer onlar kendilerine yapılan bu nasihati uygulasalardı, elbette haklarında hayırlı ve en sağlıklı karar olurdu. (A.Hulusi)

 

Ve lev enna ketebna aleyhim enıktülu enfüseküm evıhrucu min diyariküm Fakat biz onlara; Canlarınızı feda edin, ya da yurtlarınızı terk edin diye emretmiş olsaydık. ma fealuhü illâ kaliylün minhüm Çok azı bu emri yerine getirirdi. Çok azı dışında bu emri kimse yapamazdı, tutmazdı.

Burada bir ibareye dikkatinizi çekmek isterim. ıktülu enfüseküm canlarınızı feda edin diye tercüme ettim bu ayette. Ama aynı form aynı lafızlarla, Bakara/54 de de gelir. Orada da ben farklı meal vermiştim iyi hatırlıyorum. Orada verdiğim meal ise, nefislerinizi öldürün. Orada ahlaki bir mealdi. Yani oradaki nefisleri öldürmek, özellikle bir nefis terbiyesi ve ruh tezkiyesi sadedinde dile getirmiştim.

Aynı formla gelen aynı ibare, burada ise daha farklı bir anlam taşıyor. Yani oradaki ibare ile anlam olarak alakası yok. Çünkü burada özellikle Allah yolunda canı feda etmekten söz ediliyor. Onun içinde ben, kendinizi öldürün diye emretseydik gibi çok gerçekten hiçte uygun olmayan bir çeviri yapmadım. Böyle bir çeviriyi de hiç doğru bulmadım. Kendinizi öldürün, yani bir tür intihar edin gibi bir şey nasıl anlaşılabilir. Ayet belli zaten. Canlarınızı Allah yolunda feda edin, mallarınızı Allah yolunda feda edin diye herkese emretseydik bunu çok azı dışında gerisi tutmazdı. Tutamazdı deniliyor ki, zaten mana açık.

Burada iman özgürlük ve adalet uğrunda yapılacak bir savaşın, candan ve yurttan geçmeden verilemeyeceğine de bir atıf var tabii ki. Devam ediyoruz.

ve lev ennehüm fealu ma yuazune Bihi lekâne hayren lehüm ve eşedde tesbiyta; Ama öğütleneni yapsalardı, bu kendileri için daha hayırlı olurdu ve onları daha dirençli kılardı. Bu çok önemli. Eğer can vermeye amade olsalardı, yani canlarını verselerdi zaten dirençli olmaya gerek yok. Can verince de dirence ne gerek var, ölmüş olursunuz. Demek ki ayette can vermeye hazır olmak, adanmak yani. O ifade ediliyor, yoksa; ve eşedde tesbiyta ibaresinin hiçbir anlamı kalmıyor.

Onun için bu ibarenin anlamı olması için, onların daha dirençli, daha sabit kalem olabilmeleri, daha ayakta güçlü durmaları için canlarını vermeye hazır olmaları, psikolojik olarak canlarını feda edebilme seviyesine gelmeleri esastı diyor ayet. İşte böyle anlayacağız. Doğru anlamak için bir ayetin içinde ki tüm cümlelerle irtibatı korumak lazım ki doğru anlayabilesiniz.

Burada hakikaten de ayetin söylediği eğer ciddi düşünüldüğünde insan psikolojisinin harika bir tahlilini yaptığı görülür. Nedir o da; Bir insan ölüme hazırsa eğer, davasını ölüm ile savunuyorsa, onu yıkabilecek hiçbir rüzgar yoktur. Kim korkutabilir ki..! Canını verecek kadar bir dava uğruna, samimi ve sadık bir biçimde adanan birini satın alabilecek yeryüzünde bir servet hatırlayabiliyor musunuz.

Onun için burada da söylediği bu. Eğer böylesine bir fedakarlık sergilenirse o zaman daha dirençli olurlar ve dolayısıyla savundukları şeyleri de elde ederler. Sonuna kadar götürürler sayıya bakmaksızın.

67-) Ve izen le ateynahüm min ledünNA ecren azıyma;

 

Elbette o zaman kendilerine ledünnümüzden pek büyük bir ecir de verirdik (Elmalı)

O takdirde onlara elbette ki ledünnümüzden çok büyük mükâfat verirdik. (a.Hulusi)

 

        İşte o zaman biz de onlara tarafımızdan onlara muhteşem bir ödül verirdik, öyle yapsalardı.

 

 

        68-) Ve lehedeynahüm sıratan müstekıyma;

 

Ve Elbette kendilerine doğrudan doğru bir tarikı müstakime çıkarırdık. (Elmalı)

Onları sırat-ı müstakime yöneltirdik. (A.Hulusi)

 

 

Yine onları dosdoğru bir yola yönlendirirdik. Yani siz var olandan vereceksiniz, sizde olandan, candan vereceksiniz. Allah’ta kendisinde olandan verecek. Yani siz kul kadar vereceksiniz, Allah, Allah kadar verecek.

 

İşte burada Allah’ın bir insana verebileceği en büyük ödülün hidayet olduğunu burada bir kez daha görüyoruz, fatiha da her gün okuduğumuz, her rekatta okuduğumuz fatiha da gördüğümüz gibi. İhdinas sıratal müstekıym..! Allah’tan bir insan eğer bir tek şey isteme tercihiyle karşı karşıya bırakılsa, ilk isteyeceği şeyin ne olmasını soruyorsa eğer, Allah’tan aldığı cevap; Benden eğer bir tek şey isteyeceksen hidayet iste. Odur.

İşte burada da Ve lehedeynahüm sıratan müstekıyma; ve onları dosdoğru bir yola yönlendirirdik, hidayet ederdik.

69-) Ve men yutı’ıllahe verRasule feülaike maalleziyne en’amAllahu aleyhim minen Nebiyyiyne vasSıddıkıyne veşŞühedai vasSalihıyn* ve hasüne ülaike rafiyka;

 

Öyle ya: Her kim Allaha ve Peygambere muti’ olursa işte onlar Allahın kendilerine in’am eylediği: Enbiya, sıddıkîn, şüheda ve salihîn ile birliktedirler, bunlarsa ne güzel arkadaş! (Elmalı)

Kim Allâh’a ve Rasûle itaat ederse, işte onlar Allâh’ın kendilerine in’amda bulunduğu Nebiler, Sıddıklar, Şehiydler ve Sâlihlerle beraber olurlar. Ne güzel arkadaşlardır onlar. (A.Hulusi)

 

Ve men yutı’ıllahe verRasule Allah’a ve peygambere itaat eden kimse, feülaike maalleziyne en’amAllahu aleyhim minen Nebiyyiyn Allah’ın kendilerine nimet verdiği peygamberler, vasSıddıkıyn Hakka sadık kalanlar, veşŞüheda hayatını imanına şahit tutanlar, vasSalihıyn ve kendi kendisi ile barışık ve tanışık olanlarla birlikte olurlar.

Aslında tevafukan biraz önce fatihaya girdim. Ama gerçekten de fatihadan bir başka ayetin tefsiridir bu ayet. Sıratallezine en’amte aleyhim Kimin yoluna? Kendilerine nimet verdiklerinin yoluna. Peki kimlere nimet verdin Allah’ım sorusunun cevabı bu ayette gelmiş. Nisa/69. ayeti, fatihanın bu ayetinin tefsiridir işte görüyor musunuz. Kimmiş bunlar; Nebiler, peygamberler, Allah’ın seçtiği o yüce kullar. Sıdıklar, yani Hakka sadık kalanlar, her şeye rağmen. Şehiytler, yani hayatını imanına şahit tutanlar. Salihler, yani kendi kendileri ile barışık ve tanışık olanlar, güzel insanlar.

ve hasüne ülaike rafiyka; Bunlar ne güzel arkadaştırlar diyor Kur’an. Ne güzel arkadaş bunlar, elbette ki öyle, bunlara eğer arkadaş olabiliyorsa kişi, hayta sahip olabileceği en büyük servettir.

70-) Zâlikel fadlü minellahi, ve kefa Billahi Aliyma;

 

İşte bu fazıl, Allah dan: Elverir ki bilen Allah olsun. (Elmalı)

Bu fazl Allâh’tandır. Yeterlidir onlara Esmâ’sıyla hakikatleri olan Aliym Allâh! (A.Hulusi)

 

Zâlikel fadlü minellahi Bu Allah’ın bir lûtfudur. Yukarıdaki ayeti tefsir sadedinde bazı ameller için Resulallah’ın ilginç hadisleri var. Hatta hadisler nakledilirken Resulallah’ın yaptığı el hareketini de nakleder hadisler. “Şunu şunu yapan, cennette benimle böyledir.” Parmaklarını birbirine sürterek, işaret parmaklarını, “cennette benimle yan yanadır” buyururlar bazı hadislerde. Yani bir peygamber cennetinin olmadığını öğreniyoruz. Peygamberlere özel bir cennet yok. Eğer siz bu formasyonu yakalarsanız, peygamberlerle yan yana cennete olmanız mümkündür deniliyor. Onun için bunlar ne güzel arkadaştır tabii ki.

Zâlikel fadlü minellahi Bu Allah’ın bir lûtfudur. ve kefa Billahi Aliyma; ve hiç kimse Allah’ın sahip olduğu bilgiye sahip olamaz. Öyledir. Allah’ın Lûtfu sadece ödül vermek değildir tabii ki dostlar. Asıl Lûtfu ödülü hak edecek davranışı yapacak bir inanç ve eylem alt yapısı vermektir. Asıl lütuf budur ve bunu hak etmek lazım. Geçiyoruz.

71-) Ya eyyühelleziyne amenû huzû hızreküm fenfiru sübatin evinfiru cemiy’a;

 

Ey o bütün iman edenler! hazırlığınızı görün de müfrezeler hâlinde harekete gelin yahut toplu olarak seferber olun. (Elmalı)

Ey iman edenler, ihtiyatlı olun, gruplar hâlinde ya da topluca savaşa girin. (A.Hulusi)

 

 

Ya eyyühelleziyne amenû siz ey iman edenler, huzû hızreküm fenfiru sübatin evinfiru cemiy’a Küçük müfrezeler halinde, ya da topyekun ordu ile ilerlerken ihtiyatlı hareket ediniz. İslam’ın sosyapolitik modelini korumak için, yani İslam’ın ideolojik olarak ortaya koyduğu sosyapolitik modeli, unutmayın İslam ideoloji değildir. İslam’ı ideolojileştirmek, İslam’a yapılabilecek en büyük kötülüktür. Ancak İslam’ın bir ideolojisi vardır. Bu ikisi ayrı ayrı şeylerdir. İslam’ı ideolojileştirmek ayrı şeydir, İslam’ın bir ideolojisinin var olması apayrı bir şeydir.

Onun için işte İslam’ın öngördüğü sosyopolitik modeli korumak için bu ayet savaşla ilgili teknik bir talimat veriyor.

72-) Ve inne minküm lemen leyübattıenn* fein esabetküm müsıybetün kale kad en’amAllahu aleyye iz lem ekün meahüm şehiyda;

 

Mamafih içinizden öylesi vardır ki her halde ağır alacaktır: bakar eğer size bir musîbet isabet ederse «cidden, der: Allah bana lütfetti zira onlarla beraber hâzır bulunmadım» (Elmalı)

Muhakkak sizden öylesi vardır ki, ağırdan alır. Sizin başınıza kötü bir şey gelirse “Allâh’ın bana nimeti olarak onlarla beraber değildim” der. (A.Hulusi)

 

Ve inne minküm lemen leyübattıenne aranızda elbette işi ağırdan alacaklar olacaktır.

 fein esabetküm müsıybetün kale kad en’amAllahu aleyye iz lem ekün meahüm şehiyda; ve bir yenilgi ile karşılaştığınızda onlarla birlikte olmaman, Allah’ın bir lutfudur. Diyecek. Yani siz eğer yenilgiye uğrarsanız, bu yırtık kişilik çıkarlarını en üst değer olarak gören oportünist kişilik, makyavelist kişilik hemen diyecek ki; Onlarla beraber olmamam Allah’ın bana büyük bir lütfu çünkü yenildiniz. Sonuçtan yola çıkarak hakkı tayin etmeye çalışıyor. Çok büyük bir yanlış. Sonuçlara bakarak. Kim yendiyse o haklı. Kim yenildi ise o haksız. Korkunç bir mantık. O zaman her zalim haklı, her mazlum haksız. Her güçlü haklı, her güçsüz haksız. Böyle bir mantık düşünsenize.

İşte bu sonuca ulaştırdığı için sahibini lanetlenmiştir bu mantık. Ve ona dikkat çekiyor Kur’an. Devam ettiğimizde zaten daha iyi anlayacağız.

Öyle der, onların arasında olmaman, Allah’ın bana bir lütfudur. Parçalanmış kişiliğin, münafığın Makyavelizme ve oportunizme, yani çıkarcılığa ayarlı olan gözü hep bunu görür.

Hani hatırlayın Ebu Leheb’i. Ne demişti Resulallah kendisini davet ettiğinde Ebu leheb’in sorusu şu oldu; “Ben iman edersem, ben teslim olursam bana ne var?” Peygamberin cevabı netti; “Herkese ne varsa sana da o var.” Ebu Lehep’in cevabı ne oldu biliyor musunuz; “Beni herkesle bir tutan din olmaz olsun.” Mantık farklı çalışıyordu. Düşmanlığının temelinde işe bu yatıyordu. Seçkincilik, ayrımcılık, özel muamele görmek istiyordu. Tıpkı cahiliye de gördüğü gibi.

Mazlumların üzerinde, onların hakkıyla hukukuyla geçinmek istiyordu. Onların alın terini sömürmeye devam etmek istiyordu. Ve biliyordu ki İslam, yeni sistem buna izin vermeyecek. Yeğeni olmasına rağmen canı pahasına karşı çıkması işte bu yüzdendi. Çünkü çıkarlarını önde tutuyordu. Hakkı değil. Çıkarlarına ket vuracağına inandığı İslam’a karşı ömür boyu düşmanca davranması işte bu yüzdendi.

73-) Ve lein esabeküm fadlün minAllahi leyekulenne keen lem teküm beyneküm ve beynehu meveddetün ya leyteniy küntü meahüm feefuze fevzen azıyma;

 

Ve eğer size Allah dan bir fazl nasip olursa sanki kendisiyle aranızda hiç bir ülfet olmamış gibi mutlak diyecektir ki «ah, ne olaydım onlarla beraber olaydım da büyük bir murada ireydim! (Elmalı)

Eğer size Allâh’tan bir lütuf (ile başarı) erişir ise, sanki sizinle arasında beraberliği getirecek yakınlık yokmuşçasına, “Keşke onlarla beraber olsaydım da o büyük başarıdan hisse alsaydım” der. (A.Hulusi)

 

 

Ve lein esabeküm fadlün minAllah Fakat Allah’tan size bir zafer ihsan edildiğinde aynı yırtık tipin, ruhu yırtılmış kişiliğin bakın bu sefer davranışı nasıl olacak;

leyekulenne keen lem teküm beyneküm ve beynehu meveddetün ya leyteniy küntü meahüm feefuze fevzen azıyma; Bu kez de o kimseler sanki sizinle kendi aralarında hiçbir ilişki yokmuş gibi diyecekler ki; Keşke onlarla birlikte olsaydım da o muhteşem başarıya konsaydım. Çünkü başardınız ya.

Sonuçlardan bakıyor, sebeplerden değil. Onun için de başardığınızda sizinle beraber olmayı isteyecek, çünkü ganimetçidir. Alın teri dökmeyi değil, ganimete konmayı hedeflemektedir. Onun için de haklının ve hakkın yanında olmaz bu tipler, başaracak olanın yanında olur. Ya da galip gelecek olan tarafı kendince tespit etmişse bakarsınız onun yanında biter. Hatta her zaman farklı yerlerde görürsünüz bu tipleri. Çünkü en üstün gelecek olan, en güçlü olacak olan kimse onun yanında olur ve oradan pay alır. Derdi odur zaten. Derdi hakkın hakimiyeti ve üstünlüğü olmadığı için çıkarcı düşünür.

74-) Fel yükatil fiy sebiylillâhilleziyne yeşrunel hayated dünya Bil’ahıreti, ve men yükatil fiy sebiylillâhi feyuktel ev yağlib fe sevfe nü’tiyhi ecren azıyma;

 

O halde seferber olun da o geçici Dünya hayatını, Âhiretin ebedî hayatına satacak olanlar çarpışsın, her kim Allah yolunda çarpışır da katlolunur veya galip gelirse iki surette de biz ona yarın pek büyük bir ecir vereceğiz. (Elmalı)

Geleceklerindeki sonsuz yaşam sürecinin getirisi karşılığında dünya yaşamını feda etmeyi göze alanlar, Allâh yolunda savaşsınlar. Kim Allâh uğruna savaşır da öldürülür veya galip gelirse, kendisine büyük mükâfat vereceğiz. (A.Hulusi)

 

Fel yükatil fiy sebiylillâhilleziyne yeşrunel hayated dünya Bil’ahıreti O halde dünya hayatını ahiretle değiş tokuş etmek isteyenler, Allah yolunda savaşsınlar. Yani dünya hayatını ahiret hayatı ile takas etmek istiyorsanız, daha doğrusu ebedileşmek, ebedi mutluluğu kazanmak istiyorsanız, Allah’ın ebedi mutluluğun yolunu gösterdiği kuralların hayata hakim kılınması için yapılacak mücadelede yerinizi alın diyor ayet.

ve men yükatil fiy sebiylillâhi feyuktel ev yağlib fe sevfe nü’tiyhi ecren azıyma; Allah yolunda savaşan herkese, ister öldürülsün, ister galip gelsin, gelecekte muazzam bir ödül bahşedeceğiz. Zamanı gelince muhteşem bir ödül bahşedeceğiz.

Kur’an savaş olgusunu reddetmez dostlar. Bu gülünç olur zaten. Çünkü savaş hayatın bir gerçeği. Ancak hiçbir yüce değere dayanmayan savaşı Allah yolu gibi çok yüce bir zemine çekerek kontrol altına alır, ilke getirir. Savaşın bir hunharlığa bir cinayete dönüşmesini engeller. İlkeler getirir. Sınırlar getirir. Savaş ahlakını ikame eder. Çünkü savaşı yok sayan bir öğreti, hayata sırt dönen bir öğretidir. Asl olan hayatta hiçbir zaman kesilmeyecek ve yok olmayacak bir olguyu yok saymak değil, onu terbiye etmek, onu ahlaki zemine çekmek, onu sınırlandırmak, ilkeler ve kurallar getirmektir ki, Kur’an da bunu yapmıştır.

75-) Ve ma leküm la tükatilune fiy sebiylillâhi vel müstad’afiyne minerRicali vennisai vel vildanilleziyne yekulune Rabbena ahricna min hazihil karyetiz zalimi ehlüha* vec’al lena min ledünKE Veliyyen vec’al lena min ledünKE Nasıyra;

Hem siz neyinize çarpışmayasınız? Allah yolunda ve o zebun edilmiş erkekler, kadınlar, yavrular uğurunda ki «ya Rabbena, bizleri bu ahalisi zâlim memleketten çıkar, tarafından bize bir sahip gönder, tarafından bize bir yardımcı gönder”, Diye yalvarıp duruyorlar. (Elmalı)

Size ne oluyor da Allâh yolunda, “Rabbimiz, halkı zâlim olan şu yöreden bizi kurtar, ledünnünden bize bir velî meydana getir ve ledünnünden bir zafer oluştur” diye yakaran düşkün erkekler, kadınlar ve çocuklar için savaşmıyorsunuz? (A.Hulusi)

 

 

Ve ma leküm la tükatilune fiy sebiylillâhi vel müstad’afiyn

Şimdi işte bu ilkenin neler olabileceğine dikkat çekiyor Kur’an ve diyor ki;Ve ma leküm la tükatilune fiy sebiylillâhi vel müstad’afiyne minerRicali vennisai vel vildanilleziyne yekulun Size ne oluyor da Allah yolunda şu şekilde yalvaran mustazaf erkek ve kadınlar ve çocuklar için savaşmaya yanaşmıyorsunuz. Yani zayıf bırakılmış güçsüz erkekler, kadınlar ve çocuklar uğruna niçin savaşmıyorsunuz. Ki bunlar şöyle diyorlar;

Rabbena ahricna min hazihil karyetiz zalimi ehlüha ey rabbimiz, bizi, halkı zalim olan şu beldeden kurtar.vec’al lena min ledünKE Veliyyen ve rahmeti ile bize sahip çıkacak bir koruyucu ver. vec’al lena min ledünKE Nasıyra; ve destek olacak bir yardımcı gönder. Diye dua eden, zayıf bırakılmış, mazlum, mağdur erkekler, kadınlar ve yavrular için niçin Allah yolunda savaşmıyorsunuz.

Demek ki Kur’an da Allah yoluna savaşın emirlerinin tamamı aslında, mağdurlar, mazlumlar uğruna adalet uğruna savaşın anlamına geliyor. Ve ayette çok açık. fiy sebiylillâhi Çok açık. Allah yolunda ama, bunlar için. Demek ki Allah yolunda savaşmanın, Allah’a vereceği herhangi bir şeyi yok. Allah’ın çıkarı yok. O halde Allah mazlumlar adına emrediyor bunu. Zulme uğrayanlar, ezilenler adına. Altta kalanlar adına. Onun için onlar uğruna savaşmak, Allah uğruna savaşmak anlamını taşıyor.

Üçtür mustazaf var Kur’an da. Burada geçen mustazaf, zayıf bırakılmış demektir. Kur’an da 3 tür mustazaftan söz edilir.

1 – Övülen mustazaflar. Yani ezilen inançlı kesimler. Bunlar; “Ve nüriydü en nemünne alelleziynestud’ıfu fiyl Ard…” (Kasas/5) ayetinde geçtiği gibi; Allah’ın kendilerine gelecekte vaad ettiği mustazaflardır ezilenler.

2 – Ezilmişliğini küfrüne bahane eden bahaneci mustazaflar. Bunlar da yerilen, kınanan mustazaflardır ki sebe suresinin 31. ayetinde; [[Hakikat bilgisini inkâr edenler dediler ki: “Bu Kurân’a da, bundan önce bize bildirilmiş olana da asla iman etmeyeceğiz”… Zâlimleri, Rablerinin indînde zorunlu dururlarken (değerlendiremedikleri hakikatlerindeki gerçeği fark etmiş hâldeyken), bir görsen! Bir kısmı diğerini suçlarken… Tâbi olan zayıflar, büyüklük taslayan önderlerine: “Eğer siz olmasaydınız, elbette iman edenlerden olurduk” derler. (A.Hulusi)]] ve daha başka ayetlerde bunlardan söz edilir.

 

3. İşte bu ayette, Nisa/75. ayetinde bahsedilen nötr, yani tamamen korunmaya muhtaç olan mustazaflar.

 

İşte Kur’an da bahsedilen 3 tip mustazaf bunlardır.

 

 

76-) Elleziyne amenû yükatilune fiy sebiylillâhi, velleziyne keferu yükatilune fiy sebiylit tağuti fakatilu evliyaeşşeytan* inne keydeşşeytani kâne da’ıyfa;

 

İman edenler Allah yolunda cenk ederler, küfredenler ise Tağutun yolunda cenk ederler, o halde siz Şeytanın yârânını öldürmeğe bakın, her halde Şeytanın hilesi çürüktür. (Elmalı)

İman edenler Allâh uğruna savaşırlar. Hakikati inkâr edenlere gelince, (onlar da) şeytanın güçleri uğruna savaşırlar. O hâlde siz de şeytanın velîleriyle savaşın. Muhakkak ki şeytanın tuzağı zayıftır. (A.Hulusi)

 

 

Elleziyne amenû yükatilune fiy sebiylillâhi İman edenler Allah yolunda savaşırlar. velleziyne keferu yükatilune fiy sebiylit tağut İnkar edenler de şeytani güçler uğrunda savaşırlar. Net. Bunlar zaten hayatın tefsiridir, tefsire ihtiyaç yok.fakatilu evliyaeşşeytan o halde şeytanın dostlarına karşı savaşın. inne keydeşşeytani kâne da’ıyfa; Unutmayın ki şeytanın hilesi kesinlikle zayıftır.

Burada savaşın, bir üstteki ayette insani amacı açıklanmıştı. İslam’da savaşın niçin meşru kılınması, kılındığının delili bu idi. Savaş, mazlumun hakkını, zalimden alıp mazluma vermek için yapılırsa Allah yoluna yapılmış olurdu. İşte budur, yani bu bir hukuk, bir hak savaşıydı. Meşru savaş, hak savaşıdır, hukuk savaşıdır.

Burada ise dava ve bedel arasındaki ilişki dile getiriliyor. İmanın da inkarın da bir bedeli olduğu söyleniyor. İman edenlerin Allah yolunda, küfredenlerin ise şeytani güçlerin uğrunda savaşacakları dile getirmekle ne söyleniyor; Savaşmayanlar adam değildir deniliyor açıkça. Yani bir davası olmayanlar, bir mücadelesi olmayanlar, her hangi bir uğurda bir mücadele bir bedel ödemeyenler adam değildir demeye getiriliyor. İma budur burada ki.

Seç yerini ve orada ol bedel öde.Tercihinin bedelini öde. Küfrün bile bir bedeli var demeye getiriyor ayet. “İnkarın bile bir ciddiyeti var..!” İmanın ciddiyeti olmasın mı? İnkar eden bile inkarı uğruna savaşması gerekirken, mücadele vermesi gerekirken, iman eden iman ettiği değerler uğruna hiçbir bedel  ödemesin mi. O zaman inandığına kim inanır. Kimi ikna edebilir.

77-) Elem tera ilelleziyne kıyle lehüm küffu eydiyeküm ve ekıymusSalate ve atüzZekate, felemma kütibe aleyhimül kıtalü izâ feriykun minhüm yahşevnenNase kehaşyetillahi ev eşedde haşyeten, ve kalu Rabbena lime ketebte aleynel kıtal* levla ahhartena ila ecelin kariyb* kul meta’uddünya kaliylün, vel ahıretü hayrun limenitteka ve la tuzlemune fetiyla;

 

Bakmaz mısın o: kendilerine ellerinizi çekin ve namaz kılın, zekât verin denilmiş olan kimselere? şimdi üzerlerine kıtal yazılınca insanlardan Allah dan korkarcasına veya daha bile ziyade korkuyorlar, ve şöyle dediler: «Ey bizim rabbimiz! niçin üzerimize bu kitali yazdın! Ne olurdu bizi yakın bir ecele tehir edeydin? de ki: Dünya zevki ne olsa azdır Ahiret ise Allah dan korkanlar için sırf hayırdır hem kıl kadar hakkınız yenmez (Elmalı)

Kendilerine, “(Kötülükten) ellerinizi çekin, salâtı (namazı) ikame edin ve zekâtı verin” denilenleri görmedin mi? Ne zaman ki üzerlerine savaş yazıldı, bir de ne göresin, onlardan bir kısmı, insanlardan, Allâh’tan haşyet edip ürperdikleri gibi, hatta daha şiddetli bir dehşetle korkuyorlar… “Rabbimiz, niçin üzerimize savaşı yazdın; bizi yakın bir sona kadar erteleseydin?” dediler… De ki: “Dünya zevki pek kısadır! Sonsuz gelecek ise korunanlar için daha hayırlıdır… Size kıl kadar zulmedilmez.” (A.Hulusi)

 

 

Elem tera ilelleziyne kıyle lehüm küffu eydiyeküm

Çok daha ilginç bir ibare de burada geldi. Savaşın ahlaki sınırlarını nasıl tespit ediyor bakınız:

Kendilerine çekin ellerinizi. Ne demek çekin ellerinizi? Başka bir ibare yok. Çekin ellerinizi..! Neden çekelim elimizi?

Müfessirlerin ortak görüşü bu.

– Şiddetten kaçının. Savaşın da bir ahlakı var. Savaş var diye her şey meşru değil. Böyle algılamayın. Savaş her şeyi mubah kılmaz. İşte 1. manası bu.

2 – İkinci manası ise, şimdilik savaşmayın denildiğinde.

ve ekıymusSalate ve atüzZekate namazı ikame edin, namazı hayata dönüştürün ve temizlenmek için verilmesi gerekli olan mali yükümlülüğü yerine getirin.

felemma kütibe aleyhimül kıtalü izâ feriykun minhüm yahşevnenNase kehaşyetillahi ev eşedde haşye İşte onlara savaşmaları emredildiği zaman içlerinden bir grup Allah’tan korkarcasına, hatta, daha da büyük bir korku ile insanlardan korkmaya başlarlar. İnsanlardan, Allah’tan korkar gibi, ya da daha da büyük bir korku ile korkmak. İşte bunu yaparlar onlar diyor.

kehaşyetillahi ev eşedde haşyeten, ve kalu Rabbena lime ketebte aleynel kıtal* levla ahhartena ila ecelin kariyb ve şöyle derler. Rabbimiz niçin bize savaşı emrettin, bize biraz daha süre tanıyamaz mıydın derler.

Yukarıdaki; küffu eydiyeküm ü hatırlayın. İkinci manasını tasdik ediyor bu cümle. Savaşmayın şimdilik dediğimiz de onlar, aman savaşsak çok iyi olur, savaşı canımız istiyor, bize savaşı emret diyen bir grup, artık savaşabilirsiniz denildiğinde böyle diyorlar. Yani, neden bize savaşı emrettin, biraz daha süre tanısaydın olmaz mıydı..! Diyorlar. Yani samimiyetsizlik burada kendini gösteriyor. O dile getiriliyor burada.

kul meta’uddünya kaliyl deki; Dünyevi tatmin, kısa vadeli bir hazdır. vel ahıretü hayrun limenitteka ahiret ise sorumluluk sahibi biri için daha hayırlı olandır. ve la tuzlemune fetiyla; Çünkü kıl kadar haksızlığa uğratılmazsınız.

Yukarıda da söyledim ya; savaştan çekilin deyince savaş isteyenler, hadi savaşın deyince korkunun krallığına sığınıyorlar. Hatırlayın ayet-i kerimeyi;

Elleziyne yübelliğune risalâtillahi ve yahşevneHU ve la yahşevne ehaden illAllah.. (Ahzap/39)

Allah’ın risaletini tebliğ eden kimseler, kimmiş, bunların vasfı ne imiş, Allah’tan korkarlar. Yalnızca ondan korkarlar ve Allah’tan başka da hiç kimseden korkmazlar. Nefy ve ispat yöntemi ile kurulmuş cümle; ve yahşevneHU ve la yahşevne ehaden illAllah..  Yalnız Allah’tan korkarlar, Allah’tan baka da hiçbir şeyden korkmazlar. Kulaklara küpe olacak bir tavsiye bu. Korkunun krallığına sığınmak isteyenlere bir uyarı. Korkuya köle olanları hiçbir şey kurtarmaz.

Onun için şeytani güçler öldürmezler, ölümle korkuturlar. Ölüm korkusu ölümden bin beterdir. Ölen bir kez ölür, ölüm korkusu duyan her kez. Açlığın korkusu açlıktan bin beterdir. Acıkanı doyurdunuz mu doyar. Ama açlık korkusu çekeni, dünyayı yedirseniz doyuramazsınız. Onun için onlar korku ile gelirler. Onlar korku verirler. Çünkü onlar korkunun krallığının sefasını sürenlerdir. Onların krallığı, korkunun krallığıdır.

78-) Eyne ma tekûnu yüdrikkümül mevtü velev küntüm fiy burucin müşeyyedeh* ve in tusıbhüm hasenetün yekulu hazihi min ındillahi, ve in tusıbhüm seyyietün yekulu hazihi min ındike, kul küllün min ındillah* femali hâülâil kavmi la yekâdune yefkahune hadiysa;

 

Her nerede olsanız ölüm size yetişir eflâke ser çekmiş burçlarda da olsanız; bununla beraber kendilerine bir güzellik erdi mi «bu Allah dan» diyorlar, bir musibet de değdi mi «bu senden» diyorlar, de ki: hepsi Allah tarafından, fakat neye bu adamlar söz anlamağa yanaşmıyorlar. (Elmalı)

Nerede olursanız olun ölüm size ulaşır. Sağlam ve yüksek kalelerde bulunsanız bile… Eğer onlara bir iyilik isâbet ederse “Bu Allâh indîndendir” derler. Eğer bir kötülük isâbet ederse “Bu senin indîndendir” derler. De ki: “Hepsi de Allâh indîndendir!” Bu insanlara ne oluyor ki hakikati anlamaya yanaşmıyorlar! (A.Hulusi)

 

Eyne ma tekûnu yüdrikkümül mevt nerede olursanız olun, ölüm gelip sizi bulur. velev küntüm fiy burucin müşeyyedeh yüksek kulelerde olsanız bile. Yani ölümle tanışın ki ölüm korkusundan kurtulasınız diyor ayet. Açık burada. Öleceğinize iman etmişseniz, artık ölüm korkusundan beri olursunuz. Ölümü iç çamaşırınızdan daha yakın tutmak demektir işte. Ölümle tanış olursunuz. Biliş olursunuz, ölümle arkadaş olursunuz. Artık size korkulu gelmemeye başlar.

ve in tusıbhüm hasenetün yekulu hazihi min ındillah güzel şeylerle karşılaştıklarında, bu Allah katındandır derler. ve in tusıbhüm seyyietün yekulu hazihi min ındik fakat bir kötülüğe uğradıklarında ise, bu senin yüzündendir diye sitem ederler, bahane bulurlar. Birilerini hemen gösterirler hedef olarak, bu da senin sözünden geldi derler. Yani mutlaka bir şamar oğlanı tespit etmeye kalkarlar. Ama kendi üzerlerine hiç alınmazlar. Ve Allah ne diyor?

Kul küllün min ındillah De ki; hepsi Allah’tandır. Bu bir. Biraz sonra başka bir ibare gelecek, tam tersi. Sizdendir. Bu ikisi çelişmiyor mu diyeceksiniz, hiç çelişmez.

Burada makro plandan baktı, makro vizyon. Yani Allah’tan bağımsız hiçbir şey olmaz. Külli kader Allah’a aittir. Önce bunu bir tasdik edin. Allah’tan bağımsız bir alan yoktur. Allah’ın bilgisi dışında hiçbir şey gerçekleşmez demektir bu. Devam ediyoruz;

femali hâülâil kavmi la yekâdune yefkahune hadiysa; Ama bu adamlara ne oluyor da ki kendilerine anlatılanı anlamamakta direniyorlar. Bunu herkes anlayamıyor. İşte bunu herkes anlayamıyor. Yani makro vizyonda Allah’tan bağımsız hiçbir olay gerçekleşmezken, aslında mikro vizyonda insanın başına gelen her şey, insanın kendi elleri ile geliyor. İşte bunu anlamakta zorlanıyorlar. Bugün de zorlanıyor bazıları.

79-) Ma esabeke min hasenetin feminallahi, ve ma esabeke min seyyietin femin nefsike, ve erselnake lin Nasi Rasula* ve kefa Billahi şehiyda;

 

Sana güzellikten her ne ererse bil ki Allah’tandır, kötülükten de başına her ne gelirse anla ki sendendir, biz seni insanlara bir Resul olarak gönderdik, şahit ise Allah yeter. (Elmalı)

Sana iyilikten ne isâbet ederse, Allâh’tandır. Başına gelen kötülük ise nefsindendir (nefsinin arzusuna uymandan). Biz seni insanlara Rasûl olarak irsâl ettik. Şahit olarak Esmâ’sıyla hakikatin olan Allâh yeter. (A.Hulusi)

 

Ma esabeke min hasenetin feminallah uğradığınız her iyilik Allah’tan dır.

ve ma esabeke min seyyietin femin nefsik Başınıza gelen er kötülük de kendinizdendir. Ellerinizle yaptığınız kötülüğün karşılığıdır. Bu açık. İşte burada da insanın eylemlerinden sorumlu olduğu, kendisinin sorumlu olduğu ifade ediliyor. Ve insana deniliyor ki; Eylemlerinin sorumluluğunu üstlen. Sorumluluğundan kaçınma. Şeytani bir tavır alma. Şeytan hatasının sorumluluğunu kabullenmek istemedi. Onun için sen de böyle yaparsan öyle olursun deniliyor adeta.

Makro planda yukarıda külli iradeye, Allah’ın bilgisine işaret edildi, burada ise cüzi iradeye. İnsanın başına gelenlerin kendi eyleminden bağımsız olmadığına dikkat çekiliyor.

ve erselnake lin Nasi Rasula Biz seni bütün insanlığa elçi olarak gönderdik. ve kefa Billahi şehiyda; ve “buna birinin şahit olması gerekiyorsa” eğer, şahit olarak Allah yeter.

Evet, Allah’ın şahitlik yaptığı bu gerçeklere, ona iman etmiş olan biz müminler de şahadet ediyoruz ve rabbimizden şahitliğimizin katında kabul edilmesini niyazlıyoruz.

“Ve ahiru davana enil hamdülillahi rabbil alemiyn”

Çağrımız ve davamız Âlemlerin Rabbi olan Allah’a hamd’adır.

Reklamlar
 
2 Yorum

Yazan: 22 Nisan 2011 in KUR'AN

 

Etiketler: , ,

2 responses to “İslamoğlu Tef. Ders. NÎSA SURESİ (055-079)(32)

  1. minel

    12 Temmuz 2013 at 12:14

    Allah razı olsun. Çok istifadeli bir emek olmuş.

     
    • ekabirweb

      12 Temmuz 2013 at 15:21

      Merhaba. Allah cümlemizden razı olsun inşaAllah. Esen kalın, Allah’a emanet olun.

       

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: